Roma/Traveller wedding: alles over tradities, jurken en het ultieme feest
Misschien heb je het weleens gezien op televisie: uitbundige bruiloften van de Roma en Travellers (nomadische bevolkingsgroepen), met gigantische bruidsjurken en vaak een flinke dosis drama en sensatie. Niet alle Travellers houden een “big fat wedding”. Wel ligt de nadruk altijd op de unieke cultuur en tradities die van generatie op generatie worden doorgegeven. Hoewel hun levensstijl in veel gevallen is veranderd door modernisering, blijven hun gebruiken bestaan en bruiloften staan daarbij centraal. In dit artikel lees je over wie de Roma en Travellers zijn, wat hun bruiloften bijzonder maakt en hoe hun tradities een bron van inspiratie kunnen zijn voor jouw eigen bruiloft.
Wie zijn de Roma/Travellers?
Er zijn verschillende etnische groepen met een nomadische oorsprong. In Groot-Brittannië en Ierland zijn dat de Travellers, terwijl de bekendste groepen in Europa en de VS de Roma en Sinti zijn. Het woord ‘zigeuner’ (gypsy in het Engels) wordt veelal gezien als een verouderde, denigrerende term. De Roma, oorspronkelijk afkomstig uit India, trokken eeuwen geleden via Azië naar Europa en andere delen van de wereld. Zij zijn een van de oudste migrantengroepen in Europa. Hun taal, Romani (evenals het Sinti-Romanes) is verwant aan het Hindi. Travellers zijn van Ierse afkomst en spreken Shelta.
Tegenwoordig woont ongeveer 90% van deze groepen in huizen, waardoor de traditionele nomadische levenswijze grotendeels is verdwenen. Strenge woonwagenwetten maakten kampen opzetten moeilijk, waardoor werd overgestapt naar reguliere woningen en -banen.
Door de geschiedenis heen hebben Roma en Travellers veel discriminatie ervaren en was er maar weinig aandacht voor hun geschiedenis en cultuur, terwijl zij veel invloed hebben gehad op de wereldwijde popcultuur - vooral op het gebied van muziek, mode en karakterarchetypes. Denk maar aan Jazz Manouche (een blend van traditionele Roma-muziek en Amerikaanse swing), de boho (bohemian) stijl en de personages Esmerelda en Quasimodo uit De klokkenluider van de Notre Dame en de familie Shelby in Peaky Blinders.
Wat is een Roma/Traveller wedding?
De gebruiken en tradities van Roma- of Traveller-bruiloften variëren afhankelijk van de specifieke gemeenschap, generatie en leefomgeving. In tegenstelling tot wat je misschien kent van de tv-shows van zender TLC, zijn zuurstokroze prinsessenjurken en piepjonge bruiden niet overal de norm. De bruiloft draait vooral om tradities en community. Vaak wordt de dag met grote trots en enthousiasme georganiseerd, waarbij families samenwerken om alles tot in de puntjes te regelen: de locatie, de kleding, de muziek en het eten. De voorbereidingen beginnen maanden van tevoren en de gastenlijst bestaat uit honderden, soms zelfs 1000 namen.
Een bijzondere wetenswaardigheid: bij Roma-bruiloften is er van oudsher geen officiële ambtenaar aanwezig. Er worden geen handtekeningen gezet en er is geen moment waarop officieel wordt aangekondigd dat het paar nu getrouwd is. Ook is er niemand die een hogere autoriteit vertegenwoordigt, zoals de overheid of God. Het doel van een huwelijksceremonie in de Roma-cultuur is niet om het paar officieel te verbinden. Het draait vooral om het bekendmaken van de nieuwe relatie aan de community. Doordat zij getuigen zijn van de bruiloft wordt het huwelijk als officieel beschouwd. Veel koppels vragen wel een officiële huwelijksvergunning aan, maar dat wordt slechts beschouwd als een secundaire formaliteit.
Na de officiële ceremonie wordt tot in de vroege uurtjes feest gevierd met live muziek, dansen en veel eten. Al met al is een bruiloft een belangrijke gebeurtenis binnen de Roma en Traveller gemeenschappen, waarbij iedereen betrokken wordt en tradities met trots gevierd worden - essentieel voor het behoud van de cultuur en identiteit.
Waar komen de Roma/Traveller trouwtradities vandaan?
De herkomst van deze tradities is moeilijk precies te achterhalen, omdat ze mondeling zijn doorgegeven en sterk verschillen per regio en gemeenschap. Toch kunnen enkele kernmerken en invloeden opgemerkt worden. Allereerst zijn de wens naar onafhankelijkheid en de beleving van vrijheid een belangrijk onderdeel van de identiteit van nomadische gemeenschappen. Traditioneel ontleenden zij dat gevoel aan zelfstandigheid (het uitoefenen van eigen beroepen) en mobiliteit (rondreizen). Naast handel en reparatie waren ze van oudsher ook veel actief in de muziek- en showwereld. Denk maar aan rondreizende circusgemeenschappen. Dit type werk gaf hen de vrijheid om rond te reizen en in eigen levensonderhoud te voorzien, waardoor zij weinig te maken hadden met overheidsinstanties.
Dit gevoel van onafhankelijkheid komt ook tot uiting tijdens bruiloften, waarbij de aanwezigheid van een officiële ambtenaar vaak ontbreekt en de community zelf centraal staat. Bij Traveller-gemeenschappen in Groot-Brittannië en Ierland springt het bruidspaar na de ceremonie hand in hand over een bezem heen. In de 18e eeuw werd in Engeland de term “Broomstick marriages" gebruikt voor huwelijken die niet echt officieel erkend waren door de kerk. Traveller koppels “jump the broom” om hun huwelijk officieel te maken in hun eigen community. De omvang van het trouwfeest en de extravagante jurken zijn tevens te verklaren door het belang van die community. Liever wordt gespaard voor een groots feest en een extravagante bruidsjurk, waarmee indruk gemaakt wordt op de anderen, dan voor een luxe vakantie. Tijdens de grote dag wordt het bruidspaar overladen met cadeaus en geld. Ook tijdens het vrijgezellenfeest worden kosten noch moeite gespaard.
De trouwjurk: glitter en glamour in het kwadraat
De trouwjurk is het middelpunt van een grootse Roma- of Traveller bruiloft. Families strijden vaak om de mooiste en grootste jurk, die veelal custom made is en bezaaid met ingewikkeld borduurwerk en andere decoraties. Iedere gemeenschap heeft ook betreft kleding zijn eigen tradities: van suikerspinroze baljurken en kroontjes in Engeland tot folkloristische jurken en traditionele haarstijlen die vier uur duren om te vlechten in Roemenië. Vandaag de dag kiezen sommige bruiden voor een moderne witte bruidsjurk.
Roma/Traveller wedding inspiratie: laat je verrassen door deze extravagante stijl
We laten ons al lange tijd inspireren door de Roma met de boho-trend. In de 19e eeuw verwezen de Fransen met de term bohémien naar rondtrekkende Roma, waarvan men destijds dacht dat ze uit de regio Bohemen in Tsjechië kwamen. Na de Franse Revolutie hadden veel kunstenaars en intellectuelen weinig geld. Ze gingen leven als nomaden en combineerden kleding en interieurs uit verschillende culturen. In de jaren 60 en 70 leefde de stijl opnieuw op tijdens de Hippie-revolutie.
De stijl is dus geïnspireerd op de reizende en onafhankelijke levenswijze van de Roma. Wil jij ook een bohemian bruiloft? Kies voor warme kleuren en een buitenlocatie. Een zitgedeelte met lichtslingers en tapijten en een sfeermakende Manouche Jazz band maken het compleet. Liever een meer eclectische, extravagante Traveller-inspired bruiloft? Denk dan: more is more en ga voor opvallende kleuren en een dramatische baljurk. Voor het ultieme vrijgezellenfeest travel je naar Roemenië voor een Bucharest Bachelor Party.
Tekst: Myrthe Philips
